नेपाल बाँस

नेपाल बाँस (Bambusa nepalensis) सन् १९९४ मा वनस्पतिशास्त्री स्टेपलटनद्वारा वर्णन गरिएको नेपालको रैथाने बाँस हो। पूर्वी नेपालदेखि पश्चिममा तनहुँसम्म घरबारीमा यसको खेती गरिन्छ। यो १५ देखि २० मिटरसम्म अग्लो र ५ देखि १० सेन्टिमिटरसम्म मोटो हुन्छ। लाठाको भित्ता पातलो हुने भएकाले चिरा पार्न सजिलो छ र बुनाइका लागि उत्तम मानिन्छ। स्थानीय रूपमा यसलाई तामे बाँस, फुस्रे बाँस र खोस्रे बाँस पनि भनिन्छ। समुद्री सतहदेखि ५०० देखि १३०० मिटर उचाइमा यो राम्रोसँग हुर्कन्छ। छिटपुट रूपमा फूल फुल्ने हुँदा वन नर्सरीहरूमा यसको बिरुवा उत्पादन गर्न सकिन्छ।

प्रमुख विशेषताहरू:

• नेपालसँग सम्बन्धित विशिष्ट रैथाने प्रजाति
• पातलो भित्ता भएकाले सीधा चिरा पर्ने, बुनाइका लागि उपयुक्त
• ठूला पात र फराकिलो लाठा खोल हुने
• तल्लो आधा भागमा हाँगा कम हुने भएकाले लामा सोझा भाग पाइने

प्रमुख उपयोगहरू:

• डोको, डालो, मान्द्रो तथा थुन्से बुनाइ
• सामान्य घर निर्माण तथा घरेलु सामग्री
• कलिला टुसा तरकारीका रूपमा
• पात डाले घाँसका रूपमा

खेती गर्ने तरिका:

1. पानीको निकास राम्रो भएको उर्वर माटो छनोट गर्ने
2. वर्षायाममा लाठाको कलम वा परम्परागत तरिकाले रोपण गर्ने
3. प्रारम्भिक अवस्थामा झारपात नियन्त्रण र आवश्यक सिँचाइ गर्ने
4. झ्याङ व्यवस्थित राख्न पुराना लाठा नियमित हटाउने