राक्षसी बाँस

राक्षसी बाँस (Dendrocalamus giganteus) विश्वकै सबैभन्दा ठूला बाँसमध्ये एक हो। यो ३० मिटरसम्म (भारतमा ४२ मिटरसम्म रेकर्ड) अग्लो र १८ देखि ३० सेन्टिमिटरसम्म मोटो हुन्छ भने भित्ता २.५ सेन्टिमिटरसम्म बाक्लो हुन्छ। लाठा खरानी-हरियो र मोमी सतहको हुन्छ भने गाँठाहरू २५ देखि ५५ सेन्टिमिटर लामा हुन्छन्। अनुकूल अवस्थामा यो दिनमा २० देखि ४० सेन्टिमिटरसम्म बढ्छ (एक दिनमा ४६ सेन्टिमिटरको रेकर्ड छ)। दक्षिणपूर्व एसिया, भारत र दक्षिण चीन यसको घर हो र १२०० मिटरसम्म खेती गर्न सकिन्छ। रोपेको १५ देखि १६ वर्षमा लाठा पूर्ण आकारमा पुग्छ। करिब ३० देखि ४० वर्षमा सामूहिक फूल फुलेपछि झ्याङ मर्छ।

प्रमुख विशेषताहरू:

• अत्यन्त ठूलो र सीधा लाठा, माथिल्लो भागमा मात्र हाँगा
• ८औँ गाँठासम्म हवाई जरा हुने
• नयाँ टुसा बैजनी रङका हुने
• तेज वृद्धि — केही महिनामै पूर्ण उचाइ लिने

प्रमुख उपयोगहरू:

• ठूला संरचना, स्क्याफोल्डिङ र ग्रामीण घर निर्माण
• पानीका पाइप, बाल्टी, डुंगाका मस्तुल
• बाँस बोर्डबाट भुइँ, भित्ता, छत, ढोका र र्‍याक
• कागज उत्पादन, कलिला टुसा तरकारी, ठूलो खोलबाट टोपी, भू-क्षय रोकथाम

खेती गर्ने तरिका:

1. १० गुणा १० मिटर दूरीमा (प्रति हेक्टर ४० देखि ५० झ्याङ) रोप्ने
2. झ्याङ विभाजनबाट प्रजनन गर्ने, ठूलो आकार भएकाले पर्याप्त ठाउँ छोड्ने
3. रोपेको ७ वर्षपछि कटान सुरु गर्ने, परिपक्व झ्याङबाट वार्षिक ३ वर्षे ३ देखि ४ लाठा काट्ने
4. काटेका लाठा घुनबाट जोगाउन हिलोमा डुबाउने वा पानीमा भिजाउने परम्परागत विधि अपनाउने