मालिङ्गो बाँस

मालिङ्गो बाँस (Yushania maling) पूर्वी नेपाल, सिक्किम, दार्जिलिङ र भुटानको समशीतोष्ण वनमा पाइने मसिनो बाँस हो। नेपालमा यो २३०० देखि ३००० मिटर (समग्रमा १८०० देखि ३१०० मिटर) उचाइमा पाइन्छ। स्थानीय रूपमा यसलाई मालिङ, मालिङ्गो र खोस्रे मालिङ्गो भनिन्छ। लाठा ३ देखि ५ मिटर अग्लो र करिब १ सेन्टिमिटर मोटो हुन्छ। नयाँ लाठाका गाँठामुनिको भाग स्यान्डपेपरजस्तो खस्रो हुन्छ — यही यसको पक्का पहिचान हो। नेपालमा बुनाइका लागि यो सबैभन्दा बढी मूल्यवान र टिकाउ सामग्री मानिन्छ। अहिलेसम्म यसको फूल देखिएको छैन।

प्रमुख विशेषताहरू:

• मसिनो, लचिलो र बलियो लाठा
• गाँठामुनि खस्रो सतह, ठोस राइजोम घाँटी
• लामो राइजोम घाँटीबाट फैलने, घना झाडी बनाउने
• चिसो हावापानीमा हुर्कने समशीतोष्ण प्रजाति

प्रमुख उपयोगहरू:

• डोको, डालो, थुन्से, मान्द्रो तथा चटाइ बुनाइ
• कलिला टुसा खाद्य प्रयोजनमा
• बाण, कुची, पाइप तथा स-साना घरेलु सामग्री
• सप्रँदा बोट बार तथा एक्रा पर्खालमा

खेती गर्ने तरिका:

1. वर्षको सुरुतिर पर्याप्त लामो राइजोमसहित अफसेट कलम निकालेर रोप्ने
2. पानी नजम्ने, चिस्यानयुक्त चिसो ठाउँ छनोट गर्ने
3. नयाँ टुसा वसन्तमा निस्कने भएकाले सो अवधिमा गोडमेल गर्ने
4. प्राकृतिक झ्याङको नियमित व्यवस्थापन गरी पुराना लाठा हटाउने