माल बाँस

माल बाँस (Bambusa nutans) हिमालयदेखि इन्डो-चीनसम्म फैलिएको महत्वपूर्ण बाँस हो। लाठाको टुप्पो झुक्ने भएकाले यसको नाम नुटान्स रहन गएको हो। यो ६ देखि १५ मिटरसम्म (कहिलेकाहीँ २३ मिटरसम्म) अग्लो र ५ देखि १० सेन्टिमिटरसम्म मोटो हुन्छ। भित्ता बाक्लो र गाँठाहरू ३५ देखि ४५ सेन्टिमिटर लामा हुन्छन्। ६०० देखि १५०० मिटर उचाइमा यो राम्रोसँग हुर्कन्छ। भारतको कागज उद्योगमा प्रयोग हुने ६ मुख्य प्रजातिमध्ये यो एक हो। पूर्वी नेपालको तराईमा निर्माण, बार, डाले घाँस, बुनाइ र दाउराका लागि घरबारीमा लगाइन्छ। करिब ३५ वर्षमा फूल फुल्ने अनुमान छ।

प्रमुख विशेषताहरू:

• बलियो, सीधा र बाक्लो भित्ता भएको लाठा
• गाँठाबाट निस्कने हवाई जरा हुने
• बाक्लो झ्याङ बनाउने, व्यवस्थापन गरे लामो समय उत्पादन दिने
• तराईदेखि मध्य पहाडसम्म फैलिन सक्ने

प्रमुख उपयोगहरू:

• घर निर्माणका पोल, बलो तथा राफ्टर
• कागज तथा लुगदी उद्योगको प्रमुख कच्चा पदार्थ
• मोटो बुनाइका डोको, मन्द्रो र चटाइ
• बार, दाउरा र चिया बगानमा छहारी

खेती गर्ने तरिका:

1. उर्वर तथा पानी निकास राम्रो भएको बलौटे दोमट माटो छनोट गर्ने
2. वर्षायाममा ७ गुणा ७ मिटर दूरीमा रोपण गर्ने
3. सुरुवाती वर्षमा झारपात नियन्त्रण र आवश्यक सिँचाइ गर्ने
4. ३ देखि ४ वर्ष पुराना लाठा छनोट गरी काट्ने, कम्तीमा ३ देखि ६ लाठा झ्याङमा राख्ने