सिङ्गारे बाँस

सिङ्गारे बाँस (Bambusa vulgaris) संसारभर सबैभन्दा धेरै रोपिने साझा बाँस हो। यो १० देखि २० मिटरसम्म अग्लो र ४ देखि १० सेन्टिमिटरसम्म मोटो हुन्छ भने भित्ता ७ देखि १५ मिलिमिटर बाक्लो हुन्छ। हरियो लाठा हुने रूपसँगै पहेँलोमा हरियो धर्सा भएको सुनौलो रूप (स्ट्रियाटा) र तल्लो गाँठा फुलेको बुद्ध बेली रूप (वामिन) बगैँचामा लोकप्रिय छन्। झ्याङ खुला हुन्छ र काँडा हुँदैन। १२०० मिटरसम्म, नदी किनारदेखि बाँझो जमिनसम्म जुनसुकै ओस र माटोमा यो हुर्कन्छ। लाठा र हाँगा सजिलै जरा हाल्ने भएकाले प्रजनन अत्यन्त सजिलो छ। लाठा खासै सोझो हुँदैन, चिरा पार्न र बाङ्गो पार्न गाह्रो हुन्छ, तर भित्ता बाक्लो भएकाले सुरुमा बलियो हुन्छ (घुन भने चाँडै लाग्छ)। फूल दुर्लभ रूपमा फुल्छ र फुले पनि झ्याङ मर्दैन।

प्रमुख विशेषताहरू:

• हरियो वा पहेँलो-धर्से आकर्षक लाठा, काँडा नहुने
• जुनसुकै माटो र ओसमा हुर्कने सहनशील प्रजाति
• लाठा र हाँगाबाट सजिलै प्रजनन हुने
• बाक्लो भित्ता, लामो आयु र उच्च उत्पादन दिने

प्रमुख उपयोगहरू:

• बार, छाप्रो, घर, डुंगा तथा फर्निचर
• कागज, लुगदी तथा जैविक इन्धन (बायोमास)
• कुचो, टोकरी, बाँसुरीलगायत वाद्ययन्त्र
• कलिला टुसा तरकारी, सुनौलो रूप सजावटी हेज तथा बगैँचामा

खेती गर्ने तरिका:

1. घाम लाग्ने, निकास राम्रो भएको ठाउँमा लाठा वा हाँगाको कलम रोप्ने
2. नियमित गोडमेल, मलजल र आवश्यक सिँचाइ गर्ने
3. घुनबाट जोगाउन उपचार (संरक्षण) गरेर मात्र संरचनामा प्रयोग गर्ने
4. हिउँदयाममा परिपक्व लाठा काट्ने, झ्याङमा नयाँ-पुराना सन्तुलन राख्ने