← सबै प्रजाति

काले बाँस

Dendrocalamus hookeri

पहाडी प्रजाति
उचाइ: मध्य तथा पूर्वी पहाड
व्यास: करिब २ – ५ इन्च
उपयोग: निर्माण, फर्निचर, पोल, हस्तकला

काले बाँस (Dendrocalamus hookeri) नेपालदेखि म्यानमारसम्म पूर्वी हिमालयमा पाइने ठूलो बाँस हो। स्थानीय रूपमा यसलाई भालु बाँस र कालो बाँस भनिन्छ। यो १५ देखि २० मिटरसम्म (कहिलेकाहीँ २५ मिटरसम्म) अग्लो र ८ देखि १६ सेन्टिमिटरसम्म मोटो हुन्छ भने गाँठाहरू ४० देखि ५० सेन्टिमिटर लामा हुन्छन्। लाठा गाढा हरियो र मोमी सतहको हुन्छ। ७०० देखि २००० मिटर (मुख्यतः १२०० देखि २००० मिटर) उचाइमा यो पाइन्छ। भित्ता पातलो भए पनि खासै लचिलो नहुने भएकाले यो बुनाइभन्दा निर्माण र बारका लागि बढी उपयुक्त छ। यसका टुसा तितो हुन्छन्।

प्रमुख विशेषताहरू:

  • गाढा हरियो, मोमी सतह भएको ठूलो लाठा
  • लाठा खोलमा खैरो बाक्लो रौं (रगडिँदा शेभरन ढाँचा देखिने)
  • लाठा खोलका कान निकै साना हुने
  • प्रशस्त हवाई जरा र बलियो हाँगा हुने

प्रमुख उपयोगहरू:

  • घर निर्माण (विशेषगरी छाना) तथा बार
  • बुनाइ पट्टीबाट डोको, बाल्टी र टोकरी
  • पातलो लाठा लठ्ठी, ठूलो लाठा पानी भाँडा
  • कागज लुगदी, हिउँदयामको डाले घाँस, पहिरो नियन्त्रण

खेती गर्ने तरिका:

  1. हवाई जरा प्रशस्त हुने भएकाले लाठा, हाँगा वा राइजोम सबै विधिबाट प्रजनन सजिलो
  2. ठूला हाँगाको फेदबाट समेत नयाँ बिरुवा बनाउन सकिने
  3. चिस्यानयुक्त तर पानी नजम्ने माटोमा रोपण गर्ने
  4. ३ वर्षभन्दा पुराना लाठा मात्र बढ्ने यामबाहेक काट्ने